બુધવાર, 19 સપ્ટેમ્બર, 2018

હું મારા દેશ માટે શું કરી શકું ?


અમેરીકાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ જ્હોન એફ.કેનેડીનું એક વિશ્વ પ્રસિદ્ધ વાક્ય છે. "એ ન પૂછો કે દેશે તમારા માટે શું કર્યું ? પરંતુ એ કહો કે તમે દેશ માટે શું કરી શકો છો ?" ૧૫મી ઓગષ્ટ અને ૨૬મી જાન્યુઆરીએ અચાનક આપણાંમાં રાષ્ટ્રપ્રેમનો ઉભરો આવે છે.ફેસબુક અને વોટ્સએપમાં દેશપ્રેમની પોસ્ટ્સની વણઝાર જોવા મળે છે.ધ્વજવંદનમાં જઈએ કે ન જઈએ પણ તેનાં ફોટોગ્રાફ્સ સોશિયલ મીડિયામાં પોસ્ટ કરી આપણે રાષ્ટ્રપ્રેમી હોવાનો સંતોષ માની લઈએ છીએ અને ફરી પાછા રોજબરોજ ની ઘટમાળમાં પરોવાઈ જઈએ.થેન્ક્સ ટુ સોશિયલ મીડિયા કે લોકોને બત્તાવવાને બહાને પણ આપણે વર્ષમાં બે વખત તો દેશને યાદ કરીએ છીએ.વાસ્તવમાં આપણે સૌ એવું જ માનીએ છીએ કે, હું તો પરમ દેશભક્ત છું જ,હું મારા દેશને વફાદાર છું,હવે અત્યારે દેશની આઝાદી માટેનો કોઈ પ્રશ્ન નથી કે, મારે દેશ માટે શહીદ થવું પડે કે લડવા જવું પડે.હું શાંતિથી કમાવ છું અને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવું છું.બીજું તો હું દેશ માટે શું કરી શકું ?

પહેલી નજરે સૌ કોઈને આ તર્ક સાચો પણ લાગે કે હું દેશ માટે શું કરી શકું? પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આજે દેશ માટે મરવાની કે સરહદ પર લડવા જવાની જરૂર નથી પરંતુ આપણામાં જો દેશને ઉપયોગી થવાની પ્રબળ ઇચ્છાશક્તિ હોય, તો જ્યાં પણ હોઈએ ત્યાં રોજબરોજના જીવનમાં પણ થોડી સતર્કતા રાખી નાનાં-નાનાં કાર્યો દ્વારા પણ આપણે દેશનાં વિકાસમાં સહયોગી બની શકીએ છીએ.દેશનાં સર્વાંગી વિકાસ,પ્રગતિ,સુખ-સુવિધા અને જનતાની સુખાકારી માટેની જેટલી જવાબદારી સરકારની અને તંત્રની છે તેટલી જ જવાબદારી દેશનાં નાગરિકોની પણ છે.કોઈપણ ઘટનામાં દોષનો ટોપલો સરકાર અને તંત્ર પર ઢોળી દેવાની આપણને આદત પડી ગઈ છે.ગંદકી છે તો સરકાર જવાબદાર,ટ્રાફિકની સમસ્યા તો સરકાર જવાબદાર,પાણીની તંગી તો સરકાર જવાબદાર,ભ્રષ્ટાચાર થાય તો સરકાર જવાબદાર, આમ દરેક વાતમાં સરકાર પર દોષારોપણ કરી આપણે આપણી જવાબદારીમાંથી છટકવાનો સહેલો રસ્તો શોધી લીધો છે.

તાજેતરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલમાં જે ભાવ વધારો થયો છે તેનાંથી આપણને સૌને પીડા થાય તે સ્વાભાવિક છે.હકીકતમાં તેની પાછળ વૈશ્વિક કારણો જવાબદાર છે,સરકાર તેનાંથી બનતું બધું કરી રહી છે અને કરવું પણ જોઈએ, પરંતુ આપણે આ બાબતે સરકારને ગાળો આપવા સિવાય બીજું શું કર્યું ? શું આપણે અઠવાડિયામાં એક દિવસ વાહનો વાપરવાનું બંધ કરી પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટનો ઉપયોગ શરુ કર્યો ? શું આપણે બિનજરૂરી વાહનોનો ઉપયોગ ટાળ્યો ? શું આપણે શક્ય હોય ત્યાં સાઇકલનો વિકલ્પ અપનાવ્યો ?તો જવાબ છે,ના. આજે વિશ્વનાં અનેક શહેરોમાં લોકો સ્વેચ્છાએ ‘વન ડે – નો કાર’ના નિયમને અપનાવી રહ્યાં છે.સાઇકલનો ઉપયોગ વધારી રહ્યાં છે.તેનાં અનેક ફાયદાઓ છે.પૈસાની બચત થાય છે.તંદુરસ્તી માટે પણ સારું છે.પ્રદૂષણ ઘટે છે.દેશનું વિદેશી હુંડીયામણ બચે છે.આયાત ઓછી થવાથી દેશનું અર્થતંત્ર પણ મજબુત બને છે.આ રીતે પણ આપણે દેશને ઉપયોગી થઇ શકીએ છીએ.

દરેક બાબતોમાં સરકાર અને તંત્રને ગાળો આપવાને બદલે આપણે દેશ માટે શું કરી શકીએ ? તેનો વિચાર કરી, બીજાને સલાહ આપવાને બદલે આપણે જ આપણાં રોજિંદા જીવનમાં નાની નાની બાબતોમાં થોડી કાળજી રાખીને પણ દેશને ઉપયોગી થઇ શકીએ છીએ.

જેમકે,જ્યાં ત્યાં કચરો ના ફેકવો,ઘર-શેરી-મહોલ્લા,બસ-ટ્રેન તથા જાહેર જગ્યાઓએ ગંદકી ના થવા દેવી તે પણ દેશ ઉપયોગી કાર્ય જ છે.ટ્રાફિકના નિયમોનું સ્વેચ્છાએ પાલન કરવું, લાંચ લેવી નહીં અને ક્યારેય લાંચ આપવી નહીં, જ્ઞાતિવાદ-જાતિવાદને બદલે રાષ્ટ્રવાદને પ્રોત્સાહન આપવું,સરકારી તંત્રના કામમાં અડચણરૂપ ના બનવું,જાહેર સંશાધનોને નુકશાન ના પહોંચાડવું,ટેક્સચોરી ના કરવી,સરકારી યોજનાઓનો ખોટી રીતે લાભ ના લેવો,કામચોરી ના કરવી તે પણ દેશસેવા જ છે.

કોઈ ગરીબના આંસુ લુંછવા,જરૂરિયાતમંદ વિદ્યાર્થીને મદદ કરવી,માંદગીમાં પીડાતા લાચાર ગરીબોને સહાય કરવી,દીકરીઓને ભણતર આપવું,સ્ત્રીઓ પ્રત્યે આદર અને સન્માનની લાગણી રાખવી તે પણ દેશસેવા જ છે.પશુ-પક્ષી,નદી,પર્વત અને જંગલોનું રક્ષણ કરવું,પ્રદુષણ અટકાવવું,પ્લાસ્ટીકના કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવો,દેશહિત માટે કામ કરનારા લોકોને સહયોગ આપવો તે પણ દેશસેવા જ છે.

ઉદ્યોગપતિઓ-વેપારીઓ પણ વ્યાજબી નફા સાથે,કોઈપણના શોષણ વગર રોજગારીની તકો ઉભી કરતા જાય અને સમૃદ્ધિ વહેંચતા જાય અને પ્રમાણિકતાથી વેપાર કરે, કામદારો પણ વફાદારીથી કાર્ય કરે, પ્રાધ્યાપકો - શિક્ષકો મન દઈને ભણાવે,અધિકારીઓ પ્રમાણિકતા સાથે જનસેવા એજ પ્રભુસેવા તેમ માની ફરજ બજાવતા રહે,નેતાઓ -રાજકારણીઓ સંપૂર્ણ નિષ્ઠા અને પ્રમાણિકતા સાથે જનકલ્યાણકારી કાર્યો કરતા રહે,સુરક્ષાકર્મીઓ દેશ પ્રથમની ભાવના સાથે વફાદારીથી ફરજ બજાવે,ન્યાયતંત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો પણ બંધારણને વફાદાર રહી નિષ્પક્ષભાવે કાર્ય કરે  તે પણ દેશસેવા જ છે.

આજે પણ દેશમાં એવાં હજારો નાગરિકો છે જે પોત-પોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં સંપૂર્ણ પ્રમાણિકતા,નિષ્ઠા અને દેશને વફાદાર રહી પોતાની ફરજ બજાવે છે.અને આવા લોકોને લીધે જ આપણો દેશ ટકી શક્યો છે,આગળ વધ્યો છે અને હજુ આગળ વધતો રહેશે.

દેશ માટે કઈંક કરવાની ભાવના દરેક દેશવાસીઓમાં પડેલી હોય જ છે. પરંતુ ક્યારેક કોઈ પરિસ્થિતિને કારણે,સમયના અભાવને કારણે,ક્યારેક યોગ્ય વૈચારિક વાતાવરણના અભાવના કારણે તેના પર ધૂળ જામી જાય છે.પરંતુ જયારે દેશ પ્રત્યે પૂર્ણ સમર્પિત એવા કોઈ વ્યક્તિત્વના પ્રગાઢ દેશપ્રેમની ચિનગારીનો સ્પર્શ થાય ત્યારે આ દેશપ્રેમ ફરીથી જાગૃત થઇ જાય છે.ગાંધીજી,સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ,સુભાષચંદ્ર બોઝ, લાલબહાદુર શાસ્ત્રી,ડો.હેડગેવાર,ડો.શ્યામાપ્રસાદ મુખરજી,પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાય,અટલબિહારી બાજપાયી વગેરે જેવા દેશને સમર્પિત લોકનેતાઓના દેશપ્રેમની ચીનગારીના સ્પર્શે હજારો લોકોમાં દેશપ્રેમની આગને પ્રજ્જવલિત કરી દીધી હતી.આવા વિરાટ વ્યક્તિઓના જીવન-કવનમાંથી પ્રેરણા લઇ આપણે પણ આપણી દેશભક્તિની ચિનગારીને ફરીથી પ્રજ્વલિત કરી રાષ્ટ્ર્સેવાના યજ્ઞમાં આહુતિ આપી રાષ્ટ્રનિર્માણના કાર્યમાં સહભાગી બનીએ તે જ અભ્યર્થના..ભારત માતા કી જય – વન્દેમાતરમ

में अपने देश के लिए क्या कर शकता हूँ ?


अमरीका के पूर्व राष्ट्रप्रमुख जहोन केनेडी का एक विश्व प्रसिद्ध वाक्य हे – यह न पूछो की देश ने तुम्हारे लिए क्या किया ? बल्की,यह बताओ की देश के लिए तुम क्या कर शकते हो ? १५वि अगष्ट और २६ जनवरी के दिन अचानक हमारा राष्ट्रप्रेम उभर आता हे.फेसबुक एवं वोट्सएप पर देशप्रेम से उभरती पोस्ट्स की बौछार नजर आती हे. ध्वजवंदन करने जाते हे या नहीं जाते ये अलग बात हे, लेकिन उसके फोटोग्राफ्स सोशियल मिडिया में पोस्ट करके हम अपने राष्ट्रप्रेमी होने का संतोष जरुर जता लेते हे, और फिर अपने हर रोज के कामकाज में उलज जाते हे. थेंक्स टू सोशियल मिडिया की हम साल में कमसे कम दो बार देश को याद कर लेते हे फिर चाहे दिखावे के लिए ही क्यूँ न हो. वास्तव में हम सब ऐसा ही मानते हे की में तो परम देशभक्त हूँ, अपने देश को वफादार भी हूँ, अभी ऐसा भी कोई प्रश्न नहीं की हमें देश के लिए शहीद होना पड़े या सरहद पर लड़ने जाना पड़े, में शांति से अपनी रोजीरोटी कमा रहा हूँ,परिवार का गुजरान कर रहा हूँ,इसके अलावा में देश के लिए ओर कर भी क्या शकता हूँ ?

प्रथम दृष्टी से यह तर्क सही लगता हे, की में देश के क्या कर शकता हूँ ? लेकिन वास्तविकता यह हे की आज देश के लिए मरनेकी या सरहद पर जाकर लड़ने की जरुरत नहीं, किन्तु देश को उपयोगी बनने की प्रबल इच्छाशक्ति अगर हमारे अंदर हे तो हम जहां भी रहे वहां पर हमारे दैनंदिन जीवन में थोड़ी सतर्कता के साथ छोटे-छोटे कार्यो के द्वारा भी हम देश के विकास में सहयोगी बन शकते हे. देश के सर्वांगीण विकास,प्रगति,सुख-सुविधा एवंम जनता की सुखाकारी के लिए जितनी जिम्मेवारी सरकार और तंत्र की हे उतनी ही जिम्मेवारी देश के नागरिकोंकी भी हे. किसी भी घटना में दोष का टोपला सरकार या तंत्र पर डाल देने की हमें एक आदत सी हो गई हे. कहीं गंदगी हे तो सरकार जिम्मेवार,ट्राफिक की समस्या तो सरकार जिम्मेवार,पानी की तंगी तो सरकार जिम्मेवार,भ्रष्टाचार हुआ तो भी सरकार जिम्मेवार,इस तरह हर बात पर सरकार पर दोषारोपण करके हमने खुद की जिम्मेवारी से छुटकारा पाने का आसान तरीका ढूंढ लिया हे.

हाल ही में पेट्रोल व डीज़ल के दामों में हुई बढौती का सबके लिए पीड़ादायक होना स्वाभाविक हे. वास्तव में उसके पीछे वैश्विक परिस्थितियां जिम्मेवार हे. सरकार अपनी ओर से जो भी हो शकता हे वो कर रही हे और करना भी चाहिए,किन्तुं हमने इस मसले पर सरकार को गालियां देने के अलावा ओर क्या किया ? क्या हमने सप्ताह में एकबार वाहनों का इस्तमाल बंध करके पब्लिक ट्रांसपोर्ट से जाना शुरू किया ? क्या हमने वाहनों का बिना वजह का इस्तमाल टाला ? क्या हमनें जहां संभव हो शके वहां पर साईकिल का विकल्प अपनाया ? तो हम सबका जवाब हे ना. आज विश्व के अनेक देशों के लोगों ने अपनी मरजी से ‘वन डे – नो कार’ का नियम अपनाया हे. साईकिल का उपयोग बढाया हे,इन सब चीजों के अनेक फायदे हे.पैसे की बचत होती हे.स्वास्थ्य के लिए भी अच्छा हे,देश के विदेशी मुद्रा भंडार में भी बचत होती हे,आयात कम होने से देश का अर्थतंत्र भी मजबूत बनता हे.इस प्रकार से भी हम देश को उपयोगी बन शकते हे.

हर बात पर सरकार और तंत्र को गालियां देने के बजाय हम देश के लिए क्या कर शकते हे ? यह सोचकर,दूसरो को सलाह देने के बजाय हम हमारे दैनंदिन जीवन में छोटी छोटी बातोँ में सावधानी बरतकर भी देश को उपयोगी हो शकते हे.

जैसे की,यहाँ – वहां कचरा कूड़ा नहीं फैंकना,घर-महोल्ला,बस-ट्रेन व सार्वजनिक स्थानों पर गंदगी नहीं करना यह भी देश के लिए किया गया कार्य हे.ट्रेफिक के नियमोंका पालन करना, न रिश्वत लेना और नाहीं कभी रिश्वत देना,ज्ञातिवाद व जातिवाद की बजाय राष्ट्रवाद को प्रोत्साहित करना,सरकारीतंत्र के काम में बाधा नहीं डालना,राष्ट्रिय संपति का ख्याल रखना,करचोरी न करना,सरकारी योजनाओं का गलत फायदा नहीं लेना,कामचोरी न करना यह भी तो देशसेवा ही हे.

किसी गरीब के आंसू पौछ्ना,जरुरतमंद छात्रों को मदद करना,बिमारग्रस्त लाचार गरीबों को सहाय करना,बेटियों को पढाना,स्त्रीयों का आदर करना,यह भी देशसेवा हे.पशु-पक्षी,नदियाँ,पर्वत व जंगलों का रक्षण करना,प्रदुषण रोकना,प्लास्टिक के कचरों का सही निकाल करना,देशहित के लिए कार्यरत सभी लोगों को सहकार देना,यह भी देशकार्य हे.

उद्योगपति व व्यापारी भी उचित मुनाफे के साथ,किसीका भी शोषण किये बगैर रोजगारी के अवसर देतें रहे,समृध्धि बांटते रहे और प्रामाणिकता से व्यापार करे,कामदार वर्ग भी पूर्ण वफ़ादारी के साथ अपना कार्य करते रहे,प्राध्यापक व शिक्षक भी समर्पण भाव से पढ़ायें,अधिकारी गण भी प्रामाणिकता के साथ जनसेवा ही प्रभुसेवा का मंत्र अपनाकर अपना दायित्व निभातें रहे,राजकारणी व नेतागण भी पूर्ण निष्ठा और प्रामाणिकता के साथ जनकल्याणकारी कार्य करते रहे,सुरक्षाकर्मी भी राष्ट्रप्रथम की भावना के साथ अपनी जिम्मेवारी निभाएं,न्यायतंत्र से जुड़े लोग भी संविधान के प्रति वफादार रहेकर निष्पक्षभाव से कार्य करते रहे,तो यह भी देशसेवा हे.

आज भी देश में ऐसे हजारों लोग हे जो अपने अपने कार्यक्षेत्रों में पूर्ण निष्ठा व प्रामाणिकता के साथ देश को वफादार रहेके अपना दायित्व निभाते रहते हे.ऐसे लोगों की वजह से ही हमारा देश टिका हुआ हे,आगे बढ़ा हे और आगे बढ़ता रहेगा.

देश के लिए कुछ करने की भावना हरएक देशवासिओं में होती ही हे,लेकिन कभी परिस्थितियों के कारण,समय के अभाव के कारण,कभी उचित वैचारिक वातावरण के अभाव की वजह से उसके ऊपर धुल चढ़ जाती हे.किन्तु देश के प्रति पूर्ण समर्पित ऐसे कोई प्रगाढ़ देशप्रेमी की चिंगारी के स्पर्श मात्र से यह सुषुप्त देशप्रेम फिर से जाग उठता हे. गांधीजी,सरदार पटेल,सुभाषचंद्र बोज़,लाल बहादुर शास्त्री,डॉ.हेडगेवार,डॉ.श्यामाप्रसाद मुखर्जी,पंडित दीनदयाल उपाध्याय,अटलबिहारी वाजपेयी आदि जैसे देश के प्रति पूर्ण समर्पित लोक्नेताओं के देशप्रेम की चिंगारी के स्पर्श ने हजारों लोगों की देशप्रेम की आग को प्रज्ज्वलित कर दिया था.ऐसे विराट व्यक्तिओं के जीवन-कवन से प्रेरणा लेके हम भी अपनी देशभक्ति की चिंगारी को फिरसे प्रज्जवलित करके राष्ट्रसेवा के यज्ञ में अपनी आहुति देकर राष्ट्रनिर्माण के कार्य में सहभागी बनें यहीं अभ्यर्थना के साथ – भारत माता की जय – वंदेमातरम्

ગુરુવાર, 13 સપ્ટેમ્બર, 2018

ના જ્ઞાતિવાદ - ના જાતિવાદ, સબસે બડા હે રાષ્ટ્રવાદ




આજે આપણે ૨૧મી સદીના ૧૮માં વર્ષમાં છીએ.૨૧મી સદીમાં ભારતે ઘણાંબધાં ક્ષેત્રોમાં ખુબ સારી પ્રગતિ કરી છે.પરમાણું ટેકનોલોજીની વાત હોય,સ્વદેશી મિસાઈલ ટેકનોલોજી વાત હોય, મંગલયાન, ચંદ્રયાન અને હવે સમાનવ ગગનયાનની તૈયારી હોય કે સોફ્ટવેર ટેકનોલોજીની વાત હોય કે પછી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર ડેવલોપમેન્ટની વાત હોય,રમતગમત ક્ષેત્રની વાત હોય કે પછી દેશના આર્થિક વિકાસની વાત હોય તમામ ક્ષેત્રે આપણો દેશ ખુબ સારી પ્રગતિ કરી રહ્યો છે.પરંતુ આ બધાં સારા સમાચારો વચ્ચે અત્યંત ખરાબ સમાચાર કે કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે ૨૧મી સદીમાં પણ ભારતમાં જ્ઞાતિવાદ અને જાતિવાદ નાબુદ થવાને બદલે વધુ વકરતો જાય છે.

૧૯૪૭માં ભારત આઝાદ થયું તે સમયગાળાની આસપાસ અથવા તો ત્યારબાદ આઝાદી મેળવી હોય તેવા વિશ્વનાં અન્ય દેશોનો અભ્યાસ કરીએ તો ખ્યાલ આવે છે કે જે દેશોમાં જ્ઞાતિવાદ-જાતિવાદ,સંપ્રદાયોના ઝગડાઓને લીધે આંતરવિગ્રહો થયા હોય તેવા દેશો અધોગતિની ગર્તામાં ધકેલાય ગયા છે.પરંતુ જે દેશના નાગરિકોએ રાષ્ટ્રપ્રથમની ભાવના સાથે દેશની પ્રગતિ અને દેશના સન્માનને પુનઃ પ્રાપ્ત કરવાના લક્ષ્યાંક સાથે એકસંપ થઇ મહેનત કરી છે તેવા દેશોએ આજે અપ્રતિમ પ્રગતીનાં શિખરો સર કર્યા છે અને સુખ-સમૃદ્ધિની સાથે દ્વેષમુક્ત સમાજની પણ રચના કરી છે.
ભારતની સાથે અથવા ત્યારબાદ આઝાદ થયેલા ચીન, દક્ષિણ કોરિયા, ઈન્ડોનેશિયા, વિયેતનામ, જોર્ડન,એસ્ટોનિયા,ઇઝરાયેલ વગેરે દેશોએ જે પ્રગતિ કરી છે તેની સરખામણીમાં ઘણીબધી બાબતોમાં આપણે હજુ પાછળ છીએ.તેનું મુખ્ય કારણ છે, જ્ઞાતિવાદનું ઝેર અને રાષ્ટ્રભાવનાનો અભાવ.

આજે આપણે એક થવાને બદલે દિવસે ને દિવસે વધુ ને વધુ વહેંચાઇ રહ્યા છીએ.દરેક જ્ઞાતિના લોકો પોતાનું સંખ્યાબળ બીજી જ્ઞાતિ કરતા વધુ છે તેવું બત્તાવવા મથી રહ્યા છે.આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે દરેક જ્ઞાતિઓ વચ્ચે સૌથી વધુ પછાત કે વધુ ગરીબ કઈ જ્ઞાતિ તેવું બત્તાવવાની હરીફાઈ જામી છે.આપણી કરુણતા છે કે આપણે ત્યાં અભણ તો ઠીક પણ ભણેલા પણ જ્ઞાતિવાદનેછોડી શકતા નથી.દેશના અમુક રાજકીય પક્ષો આનો ફાયદો લઇ પોતાનાં રાજકીય મનસુબા પાર પાડવા માટે જ્ઞાતિના નામે આંદોલનો કરાવી દેશ કે રાજ્યને વિષમ પરિસ્થિતિમાં ધકેલી પિશાચીપિશાચી આનંદ લેતા હોય છે.’જ્ઞાતિવાદનો ગ્રાફ વધે તેમ દેશની પ્રગતિનો ગ્રાફ ઘટે’ આવું સાવ સામાન્ય ગણિત પણ જયારે લોકો સમજી ના શકે અને સમાજના કહેવાતા બુદ્ધિજીવીઓ જયારે જ્ઞાતિવાદને પોષે, ત્યારે તેની સમજણ પર દયા આવે છે.દેશના ભણેલાં ગણેલાં યુવાનો પણ જ્ઞાતિવાદનું ઝેર ઓકે ત્યારે ખુબ દુઃખ સાથે કહેવું પડે છે કે, શું આવી ૨૧મી સદીની કલ્પના આપણે કરી હતી ? જે દેશનો યુવાન દેશની પ્રગતિ અને વિકાસ માટે મહેનત કરવાને બદલે જયારે જ્ઞાતિ આંદોલનોમાં પત્થર લઇ બસના કાચ ફોડતો નજરે ચડે ત્યારે સમજવું કે તે સમાજ-તે જ્ઞાતિ અધોગતિને માર્ગે છે.

તમામ જ્ઞાતિઓના અગ્રણીઓ તથા રાજકારણીઓ પણ જ્ઞાતિવાદના નામે સમાજને  ઉશ્કેરવાનું છોડી સમાજના દુષણો દુર થાય તેવા પ્રયત્નો કરે અને સમાજના યુવાનો જ્ઞાતિવાદની સંકુચિતતામાંથી બહાર આવી દેશ માટે વિચારતા થાય ત્યારે જ આ દેશમાં ખરે-ખર સોનાનો સુરજ ઉગશે.જ્ઞાતિવાદ એ દેશની પ્રગતિમાં બાધારૂપ સૌથી મોટું દુષણ છે.દેશની પ્રગતિમાં જ આપણી પ્રગતિ છે.જ્ઞાતિ – જાતિ,ધર્મ – સંપ્રદાયોના વાડામાંથી બહાર આવી આપણે ‘નવા ભારત’ ના નિર્માણ માટે સંકલ્પબદ્ધ બનીએ.આજ થી જ,

આપણી જ્ઞાતિ – ભારતીય , આપણી જાતી – ભારતીય અને આપણો ધર્મ પણ – ભારતીય,

આ મંત્રને અપનાવી આપણે સૌ જ્ઞાતિ-જાતિ અને ધર્મના ભેદભાવો છોડી રાષ્ટ્રનિર્માણમાં સહયોગી બનીએ એ જ પ્રાર્થના. ભારત માતા કી જય – વંદેમાતરમ્

न ज्ञातिवाद न जातिवाद,सबसे बड़ा राष्ट्रवाद



आज हम २१वि सदी के १८वें वर्ष में पहोंच गए हे.२१वि सदी में भारतने कई क्षेत्रो में काफी अच्छी प्रगति की हे.परमाणु टेक्नोलोजी की बात हो,स्वदेशी मिसाइल टेक्नोलोजी की बात हो,मंगलयान,चंद्रयान और अब समानव गगनयान की तैयारी हो, या सोफ्ट्वेयर टेक्नोलोजी की बात हो,इन्फ्रास्ट्रक्चर डेवलोपमेंट की बात हो,खेलकूद की बात हो या फिर देश के आर्थिक विकास की बात हो.सभी क्षेत्रो में हमारा देश बहोत अच्छी प्रगति कर रहा हे.किन्तुं यह अच्छी खबर के बिच हमारे लिए एक बुरी खबर,एक कड़वा सच यह भी हे की २१वि सदी में भी भारत में ज्ञातिवादजातिवाद का जहर लुप्त होने की बजाय ओर ज्यादा फ़ैल रहा हे.

१९४७ में भारत आज़ाद हुआ उस कालखंड के आसपास या फिर उसके बाद आज़ादी मिली हो ऐसें विश्व के अन्य देशों का अध्ययन करने से पता चलता हे की जीन देशों में ज्ञातिवाद,जातिवाद सम्प्रदायों के जगड़ो के कारण आंतरविग्रह हुआ हो एसे सभी देश अधोगति की गर्त में डूब गए.लेकिन जिस देश के नागरिकोनें राष्ट्रप्रथम की भावना के साथ देश की प्रगति और अपने देश के सम्मान को पुनःप्राप्त करने के लक्ष्य के साथ एकजुट होकर महेनत की हे ऐसें सभी देशों ने आज प्रगति के अप्रतिम शिखर को प्राप्त किया हे और सुख-समृध्धि के साथ वहां द्वेषमुक्त समाज का निर्माण भी हुआ हे.

भारत की आज़ादी के साथ या उसके बाद आज़ाद हुए चीन, दक्षिण कोरिया, इंडोनेशिया, वियेतनाम, जॉर्डन ,एस्टोनिया, इज़राएल आदि देशो की जिस प्रकार से प्रगति हुई हे उसकी तुलना में कई चीजो में हम बहोत पीछे रह गए हे.इसका मुख्य कारण ज्ञातिवाद का जहर और हम सब में राष्ट्रभावना का अभाव.
आज हम सब एक होने के बजाय दिन प्रतिदिन ओर ज्यादा विभाजित हो रहे हे.सभी ज्ञाति के लोग अपना संख्याबल दूसरी ज्ञाति से ज्यादा हे यहीं दिखाने में मशगूल हे.बड़े आश्चर्य की बात तो यह हे की सभी ज्ञातिओं में सबसे ज्यादा गरीब कौन यह साबित करने की मानो प्रतियोगिता चल रही हे.हमारी सबसे बड़ी कठिनाई तो यह हे अनपढ़ तो ठीक लेकिन पढेलिखे लोग भी ज्ञातिवाद का जहर घोल रहे हे.देश के कई राजकीय पक्ष इसका फायदा उठाकर अपने राजकीय स्वार्थ के खातिर ज्ञाति-जाती के नाम पर आन्दोलन करवाकर देश राज्यों को विषम परिस्थितियों में डालकर पिशाची आनंद लेते हे.जैसे जैसे ज्ञातिवाद का ग्राफ बढ़ता हे, वैसे वैसे देश की प्रगति का ग्राफ गिरता चला जाता हे,यह सामान्य गणितीय बात भी जब लोग समजे और तथाकथित बुध्धिजीवी लोग भी जब ज्ञातिवाद के पोषणाहार बनते हे तब उसकी सोच पर तरस आता हे.देश के पढेलिखे युवाओं भी जब ज्ञातिवाद का जहर ओकते हे तब बहोत दर्द के साथ मन में यह सवाल उठता हे की क्या ऐसी २१वि सदी की कल्पना हम कर रहे थे ?जिस देश का युवा अपने देश की प्रगति और विकास के लिए महेनत करने की बजाय जब जातिगत आंदोलनों में पत्थर उठाकर किसी बस का शीशा तोड़ता हुआ नजर आए तब समज लेना की वह समाज या ज्ञाति अधोगति के मार्ग पर हे.

सभी ज्ञातियों समाजों के आगेवान और सभी राजकारणी ज्ञातिवाद के नाम पर समाज को भड़काना छोड़कर समाज में फैली हुई बदियो को दूर करने का प्रयत्न करेंगे और समाज के युवाओ ज्ञातिवाद की संकुचित मानसिकता से बाहर निकलकर देश के लिए सोचेंगे तभी सही मायने में देश के सुनहरे दिनो की शुरुआत होगी.ज्ञातिवाद ही देश की प्रगति के लिए सबसे बड़ी बाधा हे.देश की प्रगति में ही हमारी प्रगति हे.ज्ञाति-जाती धर्म-संप्रदायों के दायरे से बहार आकर नये भारत के निर्माण के लिए हम सब संकल्पबद्ध बने.आज से,

हमारी ज्ञातिभारतीय , हमारी जातीभारतीय और हमारा धर्म भीभारतीय हे.

इसी मंत्र को अपनाकर हम सब ज्ञाति-जाती धर्म के भेदभाव छोड़कर राष्ट्रनिर्माण में सहयोगी बने यहीं प्रार्थना.भारत माता की जयवंदेमातरम्