બુધવાર, 5 ડિસેમ્બર, 2018

છાશવારે થતાં આંદોલનો દેશનેને ક્યાં લઇ જશે ??


જેમ જેમ ચુંટણી નજીક આવે તેમ તેમ નિતનવા લોકો પોતાને એકલાને જ જાણે દેશની ચિંતા હોય અને પોતે જાણે સર્વગુણ સંપન્ન હોય તેમ ક્યારેક ખેડૂતોના નામે તો ક્યારેક યુવાનોના નામે, તો ક્યારેક મહિલા,ક્યારેક દલિતોના નામે પોતાના પાંચ-પચ્ચીસ મળતીયાઓને લઈને નીકળી પડે છે.આ દરેક આંદોલનોમાં તમને એક ના એક લોકોજ દેખાશે.આ જ લોકો ક્યારેક ખેડૂતોનો વેશ ધારણ કરે છે, તો ક્યારેક દલિતોનો.વાસ્તવમાં જેનાં નામે આંદોલનોનો દેખાડો થાય છે તે વર્ગના લોકોનો તો તેમને સાથ હોતો જ નથી.આવા બહુરૂપિયા આંદોલનકારીઓને લોકો પણ હવે ઓળખી ગયા છે.

આજકાલ વિરોધપક્ષો પણ પોતાનો ધર્મ ભૂલી ગયા હોય તેવું લાગે છે.વિરોધ પક્ષો યોગ્ય મુદ્દા આધારિત નીતિ વિષયક બાબતોમાં વિરોધ કરવાને બદલે નાની અમથી એકાદ કોઈ ઘટનાને જ્ઞાતિ-જાતિનું લેબલ આપી તેને આંદોલનનું સ્વરૂપ આપવાની કુચેષ્ટા કરે તે ખરેખર સાચા દેશપ્રેમી માટે પીડાદાયક છે.૨૯ રાજ્યો,૭ કેન્દ્રશાશિત પ્રદેશો અને ૧૨૫ કરોડની વસ્તી ધરવતા દેશમાં ક્યાંક ને ક્યાંક કોઈ નાની મોટી અનિચ્છનીય ઘટનાઓ તો બનતી જ રહેતી હોય છે.સરકાર ગમે તે હોય આ ઘટનાઓની ઘટમાળ ચાલતી જ રહે છે.આવી ઘટનાઓમાં સંવેદનશીલતા દાખવી તેનો ઉકેલ લાવવાને બદલે દરેક વખતે રાજકીય તક શોધતા તકવાદી રાજકીય પક્ષો ભલી ભોળી જનતાને સતત તંત્ર વિરુદ્ધ અને સતા પક્ષ વિરુદ્ધ ખોટી રીતે ઉશ્કેરી તેણે ચાલાકીપૂર્વક આંદોલનનું સ્વરૂપ આપવાના હલકાં પ્રયત્નો કરે અને કેટલાંક કહેવાતા બુદ્ધિજીવીઓ તેને ટેકો આપી લોકોને દેશની શાસન વ્યવસ્થા સામે ખોટી રીતે ઉશ્કેરે ત્યારે સમજવું કે આપણો દેશપ્રેમ સતાની ગલીઓમાં ક્યાંક ખોવાઈ ગયો છે.

કોઈપણ આંદોલનની સફળતા મહદ અંશે તેના મુદ્દા પર આધારિત હોય છે.આંદોલનનો મુદ્દો જો સ્વકેન્દ્રી અથવા માત્ર રાજકીય હોય તો તેવા આંદોલનો ક્યારેય સફળ થતાં નથી.જનસામાન્યને સ્પર્શતો મુદ્દો હોય અને આંદોલનનું નેતૃત્વ કરનારાઓ પ્રમાણિક,શુદ્ધનિષ્ઠા અને દેશદાઝ ધરાવતા હોય તો એવાં આંદોલનો જનઆંદોલન બની જતા હોય છે.ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં જે આંદોલનો થયા તેમાં જનભાગીદારી,સત્યતા અને ગાંધીજીનું અણીશુદ્ધ પ્રમાણિક વ્યક્તિત્વ હતું.પરિણામે દમનકારી અંગ્રેજોના અત્યાચારો સામે પણ લોકો ડગ્યા નહીં.તે જ રીતે નવનિર્માણ આંદોલનમાં પણ લોકનાયક જયપ્રકાશ જેવું નિષ્ઠાવાન નેતૃત્વ અને જનભાગીદારી હતી.તેથી જ ઇન્દિરા ગાંધી સરકારના અત્યાચારો અને આપખુદીભાર્યા સાશન સામે લોકો એકજૂટ થયા,આંદોલન સફળ થયું અને લોકશાહીને ગળેટૂંપો દઈ ને સરમુખત્યારશાહી સાશન ટકાવી રાખવાના મલીન ઈરાદાઓ નિષ્ફળ ગયા હતા.

આ બધા રાજકીય આંદોલનો હતા. તેની સાથે સમયે સમયે સામાજિક આંદોલનો પણ થયા.સમાજમાં ફેલાયેલી બદીઓ દુર કરવા માટે કોઈ સંનિષ્ઠ નેતૃત્વ બહાર આવે અને લોકોને તેની વાત સાચી લાગે ત્યારે આ સામાજિક આંદોલનો પણ જનઆંદોલનમાં પરિવર્તિત થતા હોય છે.આવા સામાજીક આંદોલનોમાં શાસક પોતે પણ જોડાતો હોય છે.શાસકનું વ્યક્તિત્વ જનતાને સ્પર્શી જાય અને તેના ઈરાદાઓ જનતાને શુદ્ધ જણાય તો લોકો આપોઆપ આંદોલનમાં જોડાય જાય છે.

ભારતમાં અગાઉની સરકારોએ સ્વચ્છતા માટેની અનેક ઝુંબેશો ચલાવી પરંતુ તેને સફળતા નહોતી મળતી તે માત્ર સરકારી કાર્યક્રમો જ  બની રહ્યા. પરંતુ પ્રધાનમંત્રીશ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ૧૫મી ઓગષ્ટે લાલકિલ્લા પરથી સ્વચ્છ ભારત અભિયાનની જાહેરાત કરી અને ૨જી ઓક્ટોબરે પોતે ઝાડુ લઇ સફાઈ કરી અને દેશવાસીઓને આહ્વાન કર્યું તે જનતાને સ્પર્શી ગયું. પરિણામે સ્વચ્છ ભારત અભિયાન જનઆંદોલન બની ગયું.તે જ રીતે શૌચાલય નિર્માણનું કાર્ય પણ જનઆંદોલન બની ગયું.

કોઈપણ આંદોલન જો દેશની સર્વાંગી ઉન્નતી અને જનસુખાકારી માટેનું હોય તો તેને વ્યાપક જનસમર્થન મળતું હોય છે.લોકો સ્વયંભુ જોડાતા હોય છે.પરંતુ જો આંદોલન પૈસા કમાવવા માટે કે પછી રાજકીય રોટલા શેકવાના બદઈરાદા સાથેનું હોય તો એ ટકી શકતું નથી.ભ્રષ્ટાચાર સામેના અન્ના હજારેના આંદોલનમાં જનતા ઉમટી પડી હતી પરંતુ તેમાંથી રાજકીય પક્ષનો જન્મ થયો ત્યારબાદ જનતા તેનાંથી દુર ખસી ગઈ.ગુજરાત,મહારાષ્ટ્ર સહીત અનેક રાજ્યોમાં છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં એવા ઘણાં આંદોલનો થયા જેમાં વ્યક્તિગત સ્વાર્થ,કરોડોની કમાણી અને સત્તાની સાઠમારી ભળતી ગઈ અને આંદોલનકારીઓ વિપક્ષના પ્યાદા બની ગયા.જનતાને પણ અંતે છેતરાયાનો અહેસાસ થયો.આવાં તમામ આંદોલનો નિષ્ફળ પુરવાર થયા. પરંતુ દેશની જાહેર મિલકતોને કરોડો રૂપિયાનું નુકશાન કર્યું તેનુ શું ? દેશની અને રાજ્યની આબરૂના વિદેશોમાં ધજાગરા થયા તેનુ શું ? હજારો માનવ કલાકોની બરબાદીથી દેશને થયેલું આર્થિક નુકશાન કોણ ભરપાઈ કરશે ?

આપ સૌને પણ વિનંતી છે કે ક્યારેય કોઈની ઉશ્કેરણીજનક વાતોમાં આવીને વગર વિચાર્યે કોઈ આંદોલનોમાં ન જોડાઈ ને શાંતિથી વિચાર કરવો કે શું આ મારા દેશ માટે,દેશની પ્રગતિ માટે આ યોગ્ય છે ?કોઈપણ પ્રશ્નના નિરાકરણ માટે શું આંદોલન એ જ ઉકેલ છે ? શું શાંતિથી વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ ન લાવી શકાય ? સરકારે શું પગલાંઓ લીધા છે,તેનાં શું ફાયદાઓ છે,સમસ્યાનો યોગ્ય ઉકેલ શું છે ? વગેરે જેવી બાબતોનો વિચાર કરી આગળ વધવું જોઈએ.સચ્ચાઈ એ છે કે જયારે આપણે સૌ નીજીહિત છોડી દેશહિત માટે વિચારતાં થઈશું ત્યારે જ આપણે દેશવિરોધી પરિબળોને દેશવટો આપી શકીશું.ઉજ્જવળ ભારતના નિર્માણ માટે દેશની એકતા બહુમુલ્ય છે.કોઈપણ સંજોગોમાં આપણે સૌ આપણી એકતા અને દેશની અખંડીતતા જાળવી રાખીએ તે જ પ્રાર્થના. ભારત માતા કી જય.વંદેમાતરમ.

आयेदिन हो रहे आंदोलन देश को कहाँ ले जायेंगे ??


जैसे जैसे चुनाव नजदीक आते हे वैसे वैसे रोजाना कई लोग जैसे सिर्फ अकेले खुद को ही देश की फ़िक्र हे और खुद मानो सर्वगुण संपन्न हो इस तरह से कभी किसान के नाम पर, तो कभी युवाओं के नाम पर,कभी महिलाओं,कभी दलितों के नाम पर पांच-पच्चीस की टोली लेके निकल पड़ते हे.इन सभी आंदोलनोंमें आपको एक ही लोग बार बार नजर आयेंगें.यही लोग कभी किसान के स्वांगमें, तो कभी दलित बनकर नजर आते हे.वास्तवमें जिसके नाम पर आंदोलन का दिखावा होता हे उस वर्ग के लोगों का तो उनको कोई साथ ही नहीं होता.ऐसे बहुरुपियों को अब देश की जनता पहेचान गई हे.

आजकल के विरोधपक्ष भी अपना धर्म भूल गए हे.नीतिगत बाबतों में वाजबी मुद्दों के साथ विरोध करने के बजाय छोटी सी कोई घटना को ज्ञाति-जाती का ठप्पा लगाकर उसको आंदोलन का स्वरुप देने की विपक्ष की कुचेष्टा किसीभी देशप्रेमी को पीड़ा देती हे.२९ राज्य, केंद्रसाशित प्रदेश और १२५ करोड़ की आबादीवाले देशमें कहीं कहीं कोई छोटी-मोटी अनिच्छ्नीय घटनाएँ होती रहती हे.सरकार चाहे किसीभी पक्ष की हो इन घटनाओं की श्रंखला निरंतर चलती ही रहती हे.ऐसी घटनाओं में संवेदनशीलता बरतने की बजाय हरबार अपने राजकीय मुनाफे को नजर में रखनेवाले राजकीयपक्ष भली भोली जनता को तंत्र और सतापक्ष के विरुध्ध उकसाकर आंदोलन का जन्म देने के लिए कोशिष करते जब नजर आये तब समजना की हमारा देशप्रेम सता की गलियारों में कहीं बिछड़  गया हे.


किसी भी आंदोलन की सफलता उसके मुद्दों पर आधारित रहती हे.आंदोलन अगर स्वकेंद्री या फिर सिर्फ राजकीय स्वार्थ के खातिर हे तो ऐसे आंदोलन कभी सफल नहीं हुए.मगर जनसामान्य को छू लेनेवाला मुद्दा हो और प्रामाणिक,निष्ठावान और देशभक्ति से भरपूर नेतृत्व हो तो ऐसे आंदोलन जनआंदोलन बन जाते हे.गांधीजी के नेतृत्व में जितने भी आंदोलन हुए उसमे जनभागीदारी,सत्यनिष्ठा और गांधीजी का प्रामाणिक नेतृत्व था. इसलिए दमनकारी अंग्रेजो के अत्याचारों के सामने भी लोग डगे नहीं.इसी तरह नवनिर्माण आंदोलन में भी जयप्रकाश जैसा निष्ठावान नेतृत्व और जनभागीदारी थी इसीलिए इंदिरा गाँधी सरकार के अत्याचार और आपखुदी साशन के सामने सब लोग एकजुट होकर लड़े,आंदोलन सफल हुआ और लोकशाही की हत्या करके सर्मुखत्यारशाही साशन टिकाये रखने के मलिन इरादे चकनाचूर हो गए.

यह सब आंदोलन राजकीय आंदोलन थे. उसके साथ साथ समय समय पर कई सामाजिक आंदोलन भी हुए.समाज में फैली बदिओं को दूर करने हेतु कोई नेतृत्व उभर आये और उसकी बात और इरादे लोगों को सही लगे तब यह सामाजिक आंदोलन जनआंदोलन में परिवर्तित हो जाता हे.ऐसे सामाजिक आंदोलनों में कई बार शासक भी जुड़ जाते हे.शासक के व्यक्तित्व और इरादों ने अगर जनता के दिल को छू लिया तो फिर जनसैलाब अपनेआप उसके साथ जुड़ जाता हे.

भारत में पिछली सरकारोंने स्वच्छता के लिए कई योजनाएं चलाई किन्तुं उसमें सफलता नहीं मिली.वह सिर्फ सरकारी क्रियाकर्म बनकर रह जाता था. किन्तुं प्रधानमंत्रीश्री नरेन्द्र मोदीने १५वि अगस्त को लालकिल्ले की प्राचीर से स्वच्छ भारत अभियान की घोषणा की और ओक्टोबर खुदने ज़ाडू ले के सफाई का प्रारंभ किया और देशवासिओं को आह्वान किया तो यह बात जनता के दिल को छू गई और देखते ही देखते स्वच्छ भारत अभियान जनआंदोलन बन गया.इसी तरह शौचालय निर्माण का कार्य भी जनआंदोलन बन गया.

कोई भी आंदोलन अगर देश की सर्वांगीण उन्नति और जनसुखाकारी के लिए हो तो उसको व्यापक जनसमर्थन मिलता हे.लोग स्वयं उसके साथ जुड़ जाते हे.किन्तुं अगर पैसे कमाने के लिए या फिर अपने निजी स्वार्थ या राजकीय कटुता से किया गया आंदोलन हो तो वह फिर बहुत आगे चल नहीं पाता.भ्रष्टाचार के खिलाफ किये गए अन्ना हजारे के आंदोलन में जनता उमट पड़ी थी किन्तुं जैसे ही उसमें से राजकीयपक्ष ने जन्म लिया जनता ने साथ छोड़ दिया.गुजरात,महाराष्ट्र समेत कई राज्यों में पिछले चार साल में ऐसे कई आंदोलनों का जन्म हुआ जिसमे निजी स्वार्थ,करोड़ों की कमाई और सता लालसा जुड़ती गई,आंदोलनकारी विपक्ष के प्यादे बनते गए और आखिर में जनता ने भी अपने आप को ठगा हुआ महेसुस किया.अततः ऐसे सभी आंदोलन विफल पुरवार हुए.लेकिन इन आंदोलनों से देश की संपति को करोड़ों का नुकशान हुआ उसका भुगतान कौन करेगा ? विदेशों में अपने देश की इज्जत ख़राब हुई उसका क्या ? हज़ारो मानव कलाकों की बरबादी से देश को हुए आर्थिक नुकशान का क्या ?

आप सभी को भी मेरी बिनती हे की कभी भी किसीके जोशीले भाषण सुनकर बिना सोचे किसी भी निजीस्वार्थ हेतु हो रहे आंदोलनों से जुड़े.उस समय शांति से यह सोचना की क्या मेरे देश की प्रगति समृध्धि के लिए यह रास्ता उचित हे ? क्या आंदोलन ही किसी समस्या का उतर हे ? सरकार ने समस्या के हल के लिए क्या कदम उठाये ? उससे क्या फायदा हुआ ? समस्या का सही निराकरण क्या हे ? इत्यादि जैसी बातों का विचार करके आगे बढ़ना चाहिए.सच्चाई यह हे की हम सब जब अपने निजीहित को छोड़कर देशहित के लिए सोचना शुरू करेंगे तभी हम देशविरोधी तत्वों का देशनिकाल कर पायेंगे.समृध्ध और विकसित भारत के निर्माण के लिए देश की एकता बहुमूल्य हे.किसी भी हालात में हम सब अपनी एकता और देश की अखंडितता बनाये रखे यहीं प्रार्थना.भारत माता की जय ,वंदेमातरम्